Dlaczego milczysz, Havo?

Hava jest Niesłowenką. Nazywają ją Arabką, uchodźcą, czefurką.

Twierdzi, że Słoweńcy nigdy jej nie polubią. Skąd wiecie, że jestem obca? pyta. Przemawia w imieniu dzieci migrantów. Przeciwstawia się nietolerancyjnej większości, naświetla problem niezrozumienia przez własną rodzinę, nauczycieli, całe społeczeństwo. Robi to jeśli nie dla własnego dobra, to dla tych, których czeka podobny los.

Posłuchajmy, o czym milczy Hava.

***

Selma Skenderović opisuje nie to, o czym nie wolno nam zapomnieć, lecz to, czego nigdy nie doznaliśmy, nie dostrzegliśmy, co świadomie albo nieświadomie przeoczyliśmy. Jej styl, subtelny i spokojny, a zarazem bezlitosny, nie pozwala nam ponownie odwrócić wzroku, nie dostrzegać dłużej cierpienia drugiego człowieka. Książka Dlaczego milczysz, Havo? jest utkana z bólu codziennych, chwilowych, krótkotrwałych krzywd, z mnóstwa niewidzialnych upokorzeń i zniewag, z niezwykłej wrażliwości na drugiego człowieka, z niemożności wejścia w jego skórę i pogrubienia jej wystarczająco, by odbijała wszystkie ciosy nieczułego świata.

Goran Vojnović, laureat Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2020

Selma Skenderović (ur. 2001) słoweńska pisarka urodzona w Kosowie, Boszniaczka. Przewodnicząca Młodzieżowego PEN Słowenii, redaktorka czasopisma Mentor. Tworzy poezję i prozę, uczestniczy w projektach międzykulturowych i międzynarodowych na rzecz większej tolerancji wobec obcokrajowców. Najmłodsza zwyciężczyni Festiwalu Młodej Literatury Urka sukces ten odniosła w 2020 roku. Rok później ukazał się zbiór opowiadań Dlaczego milczysz, Havo?, jej debiut książkowy. W 2020 i 2021 roku dostała nagrodę Blisk wydawnictwa Mladinska knjiga za najlepszy wiersz. W 2022 roku Publiczna Agencja Republiki Słowenii ds. książki (JAK) wybrała Skenderović z Dlaczego milczysz, Havo? do projektu Readers of Europe, w tym samym roku książka była nominowana do nagrody za najlepszy debiut literacki. Włączono ją też do Story Valley europejskiego projektu, który zachęca młodzież do poszukiwania i odtwarzania opowieści różnych kultur oraz zajmowania się tematem migracji. W 2023 roku na targach książki w Sarajewie Skenderović dostała nagrodę dla najlepszej młodej autorki. W 2024 roku ukazała się jej powieść In e vsi pozabijo (Nawet jeśli wszyscy zapomną).